Бұқаралық ақпарат құралдары

Зергірлік бұйымдардың орындаушылар және сатып алушылар назарын аудару

2016 жылдың 6 ақпаннан Қазақстан Республикасының «Бағалы металдар мен асыл тастар туралы» Заңы (2016 жылғы 14 қаңтардағы № 444-V ҚРЗ) (бұдан әрі – Заң) бағалы тастар мен бағалы металдарды асыл тастармен, зергерлік және басқа да бұйымдарға (бұдан әрі – зергерлік және басқа да бұйымдар) операцияларды саласындағы реттейтін қатынастары күшіне енгізілді. Осы Заң бағалы металдарды өндіру және бағалы металдар мен асыл тастардың, құрамында бағалы металдар бар шикізат тауарларының, бағалы металдар мен асыл тастардан жасалған зергерлік және басқа да бұйымдардың айналымы саласында туындайтын қоғамдық қатынастарды реттейді.

Заңның талаптарын орындау мақсатында 2016 жылдың 17 шілдесінен «Атаулы таңбаны уәкілетті ұйымда міндетті тіркеу және уәкілетті органға тіркелген атаулы таңбалар туралы мәліметтерді ұсыну қағидаларын бекіту туралы» (Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2016 жылғы 29 наурыздағы № 299 бұйрығы) және «Асыл тастарға, бағалы металдар мен асыл тастардан жасалған зергерлік және басқа да бұйымдарға сараптама жүргізу қағидаларын бекіту туралы» (Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2016 жылғы 28 сәуірдегі № 401 бұйрығы) күшіне енгізілді.

Зергерлік бұйымдарды сатып алған  кезде назарларыңызды бұйымда Қазақстан Республикасының рәмізі «Барыс басы» бірегей сынама таңбасы, және «КZ» Қазақстанның халықаралық аббревиатурасын бейнесі болуы тиіс. Егер, осы талаптар бұйымда болмаса, бұйым заңсыз өндірілген тауар болып есептеледі.

Заңын 7 бап 4 тармағына сәйкес, Бағалы металдар мен асыл тастарды, зергерлік және басқа да бұйымдарды, құрамында бағалы металдар бар шикізат тауарларын Еуразиялық экономикалық одаққа кірмейтін елдерден Қазақстан Республикасының аумағына әкелуді және Қазақстан Республикасының аумағынан осы елдерге әкетуді жүзеге асыру үшін дара кәсіпкерлер мен заңды тұлғалар өз қызметінің басталғаны немесе тоқтатылғаны туралы «Рұқсаттар және хабарламалар туралы» Қазақстан Республикасының Заңында белгіленген тәртіппен уәкілетті органға хабар беруге міндетті. Бағалы металдар мен асыл тастарды, зергерлік және басқа да бұйымдарды, құрамында бағалы металдар бар шикізат тауарларын Еуразиялық экономикалық одаққа кірмейтін елдерден Қазақстан Республикасының аумағына әкелуді және Қазақстан Республикасының аумағынан осы елдерге әкетуді жүзеге асыру үшін дара кәсіпкерлер мен заңды тұлғалар өз қызметінің басталғаны немесе тоқтатылғаны туралы «Рұқсаттар және хабарламалар туралы» Қазақстан Республикасының Заңында (2014 жылғы 16 мамырдағы № 202-V ҚРЗ) белгіленген тәртіппен уәкілетті органға хабар беруге міндетті. Қызметтің басталғаны туралы хабарлама негізінде Заңның нормасында, аталған тұлғаларға уәкілетті орган арнайы есепке қойылғаны туралы құжат береді. Мемлекеттік бақылау Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексіне және осы Заңға сәйкес бақылау субъектісіне (объектісіне) бармай-ақ бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы профилактикалық бақылау нысанында жүзеге асырылады.

Заңның талаптарын бұзушылығы әкімшілік жаупакершілікке жатады және әкімшілік бұзушылық Кодексімен қарастырылады:

— Бап 190-1 — бағалы металдар мен асыл тастардан жасалған зергерлік және басқа да бұйымдарды өндіру субъектісі өздері өндірген бағалы металдар мен асыл тастардан жасалған зергерлік және басқа да бұйымдарға қоятын сынамалау таңбасынсыз, сондай-ақ атаулы таңба бедерінсіз бағалы металдар мен асыл тастардан жасалған зергерлік және басқа да бұйымдарды өткізу түрінде жасалған бұзушылық елуден жүз елу  есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

— Бап 297-1 — Қазақстан Республикасының заңнамасын бұза отырып, бағалы металдарды, асыл тастарды, құрамында бағалы металдар бар шикізат тауарларын, бағалы металдар мен асыл тастардан жасалған зергерлік және басқа да бұйымдарды Қазақстан Республикасының аумағына әкелу және Қазақстан Республикасының аумағынан әкету –  отыздан бір мың айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, көзделген шаралардың мақсатында зергерлік бұйымдарды нарығын дұрыстатады және адал кәсіпкерлерді қолдайтын болады, сондай-ақ Қазақстан Республикасында зергерлік саласының дамуына өз үлесін қосады.

 ҚР Сауда  және интеграция министрлігі Техникалық реттеу және метрология комитеті Павлодар облысы бойынша департаменті


Көненің көзі, тарихтың өзі

Қазақ халқының көнеден келе жатқан ұлттық саз аспаптарының ішінде қобыздың орны ерекше. Аталған күрделі аспапты меңгеру де оңай емес. Сөйте тұра, елімізде телегей теңіз тұңғиық әлем іспеттес озық өнерді жанына серік етіп, әуен мен сарынның түсін ажыратқан дана қобызшылар мен жас қобызшылар шоғыры қалыптасып келеді. Бір кездері жойылып барып, қайта жанданған қобыз өнеріне қызығушылық танытқан жас талаптардың қатарында Чернорецк №2 мектебінің оқушылары Қалия Рақымжанова, Айымгүл Ахмет, Айдана Абайлар бар. Дарынды қыздардың өнерін тамашалап, жеткен жетістіктерін елге насихаттау мақсатында аталған мектепке арнайы ат басын бұрдық.

Қобыз – терең де толқымалы сырға толы үні бар, тыңдарманға эстетикалық әсер сыйлайтын, адамның табиғи даусына ең жақын бірегей аспап. Халық арасында «Күй атасы – Қорқыт» деген сөз бар. Дәл осы Қорқыттың күй сарындарын орындаған негізгі аспап — қазақтың қара қобызы екенін ескерсек, халқымыз үшін бұл аспаптың шын мәнінде қасиетті екенін ұғынуға болады. Набережное ауылындағы Чернорецк № 2 мектебі талай шәкірттің кеудесіне білім бұлағын құйып, зердесіне білім шырағын жаққан, талай дарынды түлетіп ұшырған білім ордасы. Осыдан 4 жыл бұрын мектеп директоры Гүлнар Айбенова музыкалық колледжді енді аяқтаған Айдана Ұйықбаева есімді жас маманға оқушыларға арнап қобыз үйірмесін ашуды ұсынады. Алғашында он шақты оқушының басын құраған үйірмеде, бүгінде талай сыннан сүрінбей келе жатқан 3 дарынды қыз қобыздың қыр-сырын меңгеруде. Айдана Жұмабайқызымен екі жыл шыңдалып қалған қыздар бүгінде Әсем Ботабаеваның жетекшілігінде. Киелі қобыздың шынайы жанашырлары қос мұғалімнен жеткіншек қыздар талай конкурстың жүлделі орнын қажығаларына байлап қайтты. Облыстық, Республикалық конкурстардан өзге, Халықаралық сайыстардан да жүлдесіз қайтпаған жас өрендер атауларына сай «Самғау» тобы болып, биік белестерді бағындыруда талмай еңбектенуде. Осы орайда, мектеп директоры Гүлнар Зейноллақызы:

– Қобыз үйірмесі мектебімізде 4 жылдан аса уақыт жүргізіліп келеді. Қыздарға әр түрлі күй шығармаларын үйретумен қатар, әрдайым сайыстарға қатыстырып отырамыз. Себебі жарыс, бәсекелестік болған жерде оқушылар шабыттанып, шеберліктерін шыңдай түседі. Бүгінгі таңда қобызшы қыздарымыздың қоржынында халық әні «Ақбаян», «Жезкиік» «Илигайдан» бастап, классикалық туынды Е.Г. Брусиловскийдің «Шолпанына» дейін бар. Аптасына екі рет қобыз сабағы өткізіліп тұрады. Жылына 3-4 туынды үйренеміз деп алдымызға мақсат қойғанбыз. Біз әкімшілік тарапынан мектептің дарынды оқушыларына әрдайым қолдау көрсетіп отырамыз. Мысалға, биыл қобызшы қыздарымызға қазақы үлгідегі жаңа костюм тіккіздік. Енді олардан тек жеңіс күтеміз, – дейді.

Бір айта кетерлігі, «Самғау» тобы Красноармейка балалар өнер мектебінің филиалы құрамында екен. Өткен жылы  қобызшыларымызға сәтті жыл болды. Соның бір дәлелі, жас орындаушылар арасында өткен «Ертіс Star» ұлттық музыка конкурсында 1-орынды жеңіп алды. Үстіміздегі жылы красноармейкалық қобызшы қыздармен бірігіп, «Dreamfest» атты бірінші халықаралық көпжанрлы конкурс-фестиваліне  қатысып, әрі гран-при иеленіп қайтқан болатын.

ХІХ ғасырда өмір сүрген Бекасыл атты ақын: «Тектіден текті туады, тектілік тұқым қуады», — деген екен. Жоғарыда айтып өткен үш қызымыздың отбасы да өнерден алыс емес көрінеді. Айымгүлдің анасы баянда ойнаса, Қалияның ағасы әнші, ал Айдананың әжесі музыка пәнінің мұғалімі болғандықтан, барлық аспаптарда еркін ойнаған болып шықты. «Көргені жақсы көш бастар» — деген осы да.

Халық арасында қобызбен тек мұңлы әуендер ғана ойнау керек деген жаңсақ пікірлер бар. «Самғау» сияқты жас қобызшылар мұның жаңсақ пікір екенін әлдеқашан дәлелдеп қойған. Бір кездері жойылып кету қаупі туып, тар жол, тайғақ кешуден өтіп, қайта жанданған қобыз өнеріне қызығушылық  танытқан жастар саны біртіндеп көбейіп келе жатқандығы көңіл қуантады. Кеңес дәуірінің кезінде бақсы аспабы деп көптеген қудалаушылыққа ұшыраған қазақ халқының саз аспабын өзіміз бағаламасақ, кім бағалайды? Скрипканың арғы атасы Қорқыттан қалған қобыз болса, контрабасс, альт прима қобыздың бір түрі емес пе? Бәлкім, ғалымдарымыз осыны халықаралық деңгейде зерттесе, әлем көзінің қазақ музыка өнері арқылы қазақ ауыз әдебиетіне ынтасы ауар ма еді?! Бұл дегеніңіз, қазақ тарихын әлемге таныту деген сөз. Бастысы, төл тарихымыздағы ұлттық аспаптың ғұмыры ұзақ болғай деген тілектеміз. Ал, Қорқыттан қалған қара қобызды насихаттау сіз бен біздің еншімізде.

Қарлығаш ҚАШҚЫНБАЙ, Суретті түсірген автор