Сыбайлас жемқорлыққа қарсы әрекет

2018 жыл Қазақстанның сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясатының қалыптасу және даму тарихында маңызды рөл атқарды. Мемлекет басшысы жоғары баға берген сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызметтің жаңа іс-қимылдың инновациялық әдістері трендін енгізу басым болды. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінің инновациялық форматтарын енгізу қызметін арттырып, олардың қолжетімділігі мен көрсету сапасын айтарлықтай жақсарту іске асырылды, көрсетілген электрондық қызметтердің сандық көрсеткіштері өсті, осы саланы мониторингілеу мен бақылауға қоғамның қатысуы кеңейді. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы маңызды шаралар құқықтық бекітуге ие болды, сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнаманы жетілдіру арқылы мемлекеттік қызметтер көрсету, қайта реттеу жүзеге асты. Мемлекеттік сатып алу және квазимемлекеттік секторды сатып алу, тариф белгілеу және денсаулық сақтау салалары маңызды шараларға ие болды. Жобалық тәсілді, интерактивті сыбайлас жемқорлыққа қарсы құралдардың ашықтығы мен жариялылығы қамтамасыз етілді, оларды орындауда бірқатар сыбайлас жемқорлыққа қарсы осал функцияларының адал атқарылатыны көрінді. Азаматтардың, бизнес өкілдерінің мемлекетпен және олардың бақылау-рұқсат беру функцияларын ауқымды оңтайландыруды сыбайлас жемқорлыққа қарсы тұру процесіне тарту бизнес субъектілері үшін әкімшілік кедергілерді айтарлықтай төмендетуге мүмкіндік берді, азаматтар коммуникацияларының жаңа каналдары құрылды. 2018 жыл маңызды оқиғалар мен нәтижелермен атап өтілді, ынтымақтастық саласындағы халықаралық ұйымдармен сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл оқиғаларына толы болды. Озық және тиімді құралдарды белсенді енгізу және қолдану

сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жүйесінде өз мүмкіндіктерін сақтап қалуға мүмкіндік берді, халықаралық рейтингтердегі позициялар, сонымен қатар үздік нәтижелерді көрсету Орталық Азия өңірінде өңірлік көшбасшылықты нығайта отырып

сыбайлас жемқорлыққа қарсы реформаларда белсенді түрде қолдану мен енгізу алдыңғы орындарда болды. Сонымен қатар, сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресте түбегейлі өзгеріс тек қана дамыған елдерде кеңінен қолданылатын бірқатар шаралар қабылданған жағдайда болуы мүмкін. Осыған байланысты, мәселені қарау ұсынылады:

1) заңсыз байытқаны, уәде бергені үшін жауапкершілік белгілеу

және пара ұсыну;

2) жария құқық заңды тұлғалар институтын енгізу;

3) кәсіпкерлердің жауапкершілігін сақтандыруды енгізу немесе түбегейлі қысқартумен мемлекеттік бақылау құрылымдарын енгізу;

4) Еуропа Кеңесінің сыбайлас жемқорлыққа қарсы мемлекеттер тобына қосылу (ГРЕКО);

5) мемлекеттік қызметшілерді парасаттылыққа тексеруді енгізу (integrity check);

6) сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар туралы адамдарды қорғау туралы заңнамадағы ережелерді егжей — тегжейлі регламенттеу;

7) азаматтарды көтермелеудің сараланған жүйесін енгізу, сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық фактілері туралы хабарлағандарға, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимылда жәрдем көрсететін тұлғаларға алғыс ретінде көтермелеу жүйесін енгізу;

8) басшылардың олардың бағынысты қызметшілерінің сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасау кезеңінде жеке жауапкершілігін белгілеу;

9) қорытындылары бойынша енгізілетін ұсынымдарға міндетті сипат беру, сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін сыртқы талдау себептер мен жағдайларды жою жөнінде шаралар қолданбағаны үшін жауапкершілік, сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес жүргізу;

10) ақпаратқа қол жеткізу және оның саласындағы уәкілетті мемлекеттік органды айқындау;

11) өзара іс-қимылдың белсенді форматын барынша енгізу, «бір халық-бір ел-бір тағдыр» принципіне көшу жолымен және бизнес бар мемлекеттер өмірлік циклі шеңберінде;

12) азаматтардың ақпараттық сұраныстарын есепке алу тетігін енгізу;

13) еліміздің барлық өңірлерінде қоғамдық бақылаудың интерактивті картасын «тарату»;

14)  «цифрлық агент» жүйесіне мемлекеттік органдардың ең көп санын қосу;

15) Қазақстан экономикасының бәсекеге қамтамасыз ету шеңберінде мемлекеттік қызметтер көрсету мерзімдерін қысқарту;

16) «сыбайлас жемқорлықтан азат өңірлер» жобасын одан әрі іске асыру: мемлекеттік органдардың қызметке клиентке бағдарлау қағидатын енгізу;

— кедергісіз орта құру; азаматтардың санасында сыбайлас жемқорлыққа қарсы құндылықтарды өсіру;

— «партиципаторлық» бюджеттеуді тарату (тікелей халықтың бюджетті қалыптастыруға қатысуы).